Εισαγωγή
Η επιστροφή στη θάλασσα μετά τη συνταξιοδότηση αφορά όλο και περισσότερους ναυτικούς. Οι λόγοι ποικίλλουν: οικονομικοί, αγάπη για το επάγγελμα, μεγάλη ζήτηση σε ορισμένες ειδικότητες, εποχικά projects σε yachting ή offshore. Από 1/1/2024 το καθεστώς για τους εργαζόμενους συνταξιούχους απλοποιήθηκε σημαντικά: η περικοπή 30% της σύνταξης καταργήθηκε και αντικαταστάθηκε από πόρο υπέρ e-ΕΦΚΑ, με υποχρέωση δήλωσης εργασίας πριν την ανάληψη καθηκόντων. ΚΕ.Π.Ε.Α./Γ.Σ.Ε.Ε.
Γιατί επιστρέφουν οι συνταξιούχοι στη θάλασσα (τα 5 «καλέσματα»)
Η θάλασσα δεν είναι απλώς δουλειά· είναι ταυτότητα. Όταν ένας ναυτικός αποχωρεί, μαζί του δεν «σβήνει» ο ρυθμός των φυλακών, το βλέμμα στον ορίζοντα, οι σιωπηλές συνεννοήσεις στο μηχανοστάσιο. Γι’ αυτό και πολλοί επιστρέφουν. Συνήθως για πέντε λόγους:
- Ταυτότητα & νόημα: «Εκεί νιώθω χρήσιμος».
- Ομάδα & συντροφικότητα: Το πλήρωμα είναι δεύτερη οικογένεια.
- Ρυθμός ζωής: Ο κύκλος ταξίδι–άδεια δίνει δομή, ακόμη και μετά τη συνταξιοδότηση.
- Μετάδοση εμπειρίας: Η γνώση που δεν μοιράζεται, χάνεται.
- Οικονομική ενίσχυση: Όχι ως μοναδικό κίνητρο, αλλά ως πρακτικό «συν».
Pull-quote: «Δεν γύρισα για τα χρήματα. Γύρισα για να βοηθήσω έναν νέο υποπλοίαρχο να περάσει με ασφάλεια μια δυσκολία που εγώ την έμαθα με τον δύσκολο τρόπο.»
Επιστροφή με άλλα μάτια: από «εκτελεστής» σε «μέντορας»
Η πιο υγιής επιστροφή δεν αντιγράφει το παρελθόν. Δεν χρειάζεται να κάνεις ό,τι έκανες· χρειάζεται να κάνεις αυτό που αξίζει να κάνεις τώρα:
- Ρόλος-γέφυρα: λιγότερες φυλακές, περισσότερη καθοδήγηση.
- Ακρόαση: αφήνεις χώρο στους νεότερους να δοκιμάσουν, να κάνουν λάθη με ασφάλεια.
- Ψυχραιμία κρίσεων: εκεί που οι «παλμοί» ανεβαίνουν, η εμπειρία κρατάει το τιμόνι σταθερό.
Το “κοινωνικό συμβόλαιο” του πληρώματος
Οι νεότεροι θέλουν να μάθουν, αλλά θέλουν και να ακουστούν. Οι παλαιότεροι έχουν να πουν πολλά, αλλά κερδίζουν όταν ρωτούν πρώτα.
- Σεβασμός και προς τις δύο κατευθύνσεις.
- Μικρές νίκες: μια καλή μεταβίβαση βάρδιας, ένα ήρεμο port state control, μια έξυπνη πρόβλεψη καιρού.
- Κοινή γλώσσα: λιγότερα «εγώ τότε» — περισσότερα «εμείς τώρα».
Τι κερδίζει ο στόλος από την επιστροφή των «βετεράνων»
- Κουλτούρα ασφάλειας με πραγματικά περιστατικά και μαθήματα «της πράξης».
- Άυλη γνώση (tacit knowledge): οι μικρές λεπτομέρειες που δεν γράφονται σε manual.
- Σταθερότητα σε απαιτητικές περιόδους (παράδοση–παραλαβή, dry dock, δύσκολα λιμάνια).
- Μέντορες που “χτίζουν” τους επόμενους αξιωματικούς.
Τρία στιγμιότυπα (ενδεικτικές μικρο-ιστορίες)
(Οι ιστορίες είναι παραδειγματικές, χωρίς πραγματικά στοιχεία ταυτοποίησης.)
1) «Η ράδα της υπομονής»
Ένας απόστρατος πλοίαρχος επιστρέφει για δύο ταξίδια. Σε ράδα, με καθυστέρηση 36 ωρών, αντί να «φορτώσει» το πλήρωμα, στήνει μικρές εναλλαγές ρόλων και μια σύντομη άσκηση επικοινωνίας. Ο τόνος πέφτει, η ενέργεια μαζεύεται. Η προσέγγιση γίνεται ομαλά.
2) «Ο ήχος του μηχανοστασίου»
Παλαιός Α’ Μηχανικός ακούει μια «σκιά» στον θόρυβο. Σταματά, εξηγεί στους νεότερους τι ψάχνει να ακούσει — όχι τι βλέπει. Πρόληψη βλάβης πριν γίνει ζημιά. Στο τέλος, τους λέει: «Η εμπειρία είναι αυτί. Μάθε να ακούς».
3) «Γραμμή στον άνεμο» (yachting)
Ένας καπετάνιος επιστρέφει για seasonal στο Αιγαίο. Δουλεύει με νέο deckhand. Δεν του δείχνει μόνο κόμπους· του δείχνει ρυθμό: πότε να κάνει ένα βήμα πίσω, πότε να προλάβει το αίτημα του επισκέπτη πριν γίνει πρόβλημα. Ο νεαρός μένει άλλη μια σεζόν — για να γίνει εκείνος ο «παλιός» κάποιου άλλου.
Μικρά «σκαριά σοφίας»
- «Στη θάλασσα, δεν κερδίζει ο πιο δυνατός· κερδίζει ο πιο ήρεμος.»
- «Ό,τι δεν το ξέρεις, ρώτα. Ό,τι το ξέρεις, δείξ’ το.»
- «Οι καλές συνήθειες χτίζονται στη ρουτίνα, όχι στις κρίσεις.»
- «Ο καλύτερος έλεγχος είναι αυτός που δεν φαίνεται: να μην χρειαστεί ποτέ.»
Μύθοι & Αλήθειες για την επιστροφή
Μύθος: «Αν γυρίσω, είναι σαν να παραδέχομαι ότι δεν μου έφτασε η στεριά.»
Αλήθεια: Η επιστροφή είναι επιλογή ρόλου, όχι ανάγκης. Είναι προσφορά.
Μύθος: «Οι νέοι δεν θέλουν να ακούσουν.»
Αλήθεια: Θέλουν — αρκεί να νιώσουν σεβασμό, χώρο και εμπιστοσύνη.
Μύθος: «Θα είναι όπως παλιά.»
Αλήθεια: Είναι αλλιώς — και γι’ αυτό σε χρειάζονται. Η εμπειρία σου είναι ο «μετασχηματιστής» του παλιού σε χρήσιμο για το νέο.
Ένα «γράμμα» στον νεότερο εαυτό
«Αν ξαναξεκινούσα, θα κράταγα ημερολόγιο όχι μόνο για τις ώρες, αλλά για τα λάθη που δεν έγιναν. Θα άκουγα περισσότερο, θα θύμωνα λιγότερο. Και θα έλεγα πιο νωρίς το “μπράβο” που άξιζαν να ακούσουν οι άλλοι. Αν γυρνάς σήμερα, γύρνα για να δώσεις αυτά που θα ήθελες να είχες πάρει.»
Ρεαλιστική προσδοκία: το «μέτρο»
Η επιστροφή δεν χρειάζεται να είναι πλήρης — μπορεί να είναι μερική, εποχική, στοχευμένη. Δύο relief τον χρόνο, ένα dry-dock project, μια παράδοση–παραλαβή. Όσο «κρατάς» τη χαρά, μένει και η αξία.
Πώς να «φαίνεται» η εμπειρία, χωρίς να φωνάζει
- Αφηγήματα στο CV: μικρές γραμμές που περιγράφουν καταστάσεις που έλυσες («πρόληψη βλάβης σε…», «ασφαλής προσέγγιση σε…»).
- Mentoring στιγμή: πρόσθεσε 1–2 bullets όπου βοήθησες νέο μέλος να ανέβει επίπεδο.
LinkedIn/βιογραφικό: λιγότερα τεχνικά, περισσότερα αποτελέσματα (safety, χρόνο, συνεργασία).
Μικρός οδηγός ευεξίας (χωρίς “πρέπει” και φόρμες)
- Ρυθμός ύπνου πριν το ταξίδι.
- Σύντομη ρουτίνα αναπνοής στις αλλαγές βάρδιας.
- Μικρά checkpoints με τον εαυτό: «Τι πάει καλά; Τι αλλάζω αύριο;»
- Ένα “ευχαριστώ” την ημέρα. Δεν είναι ρομαντισμός· είναι συντήρηση της ομάδας.
«Το καράβι θέλει μυαλά και ψυχές. Αν γυρνάς, μην γυρίσεις για να αποδείξεις κάτι. Γύρνα για να αφήσεις κάτι: έναν τρόπο, μια συνήθεια, μια κουλτούρα που θα ταξιδέψει και χωρίς εσένα.»
Αν σκέφτεσαι την επιστροφή, μίλα μας. Όχι για χαρτιά — αυτά τα κανονίζουμε. Για ρόλο: πού χωράει καλύτερα η εμπειρία σου, ποια ομάδα θα ωφεληθεί περισσότερο, πώς θα «γράψει» σωστά στο βιογραφικό σου. Να σχεδιάσουμε μαζί επιστροφή με ουσία.
Τι αλλάζει από το 2024 για εργαζόμενους συνταξιούχους
- Καταργήθηκε η μείωση 30% της κύριας και επικουρικής σύνταξης για συνταξιούχους που αναλαμβάνουν εργασία υπαγόμενη στον e-ΕΦΚΑ. Εξαίρεση: αν ο συνταξιούχος είναι κάτω των 62 και εργάζεται σε φορέα Γενικής Κυβέρνησης, τότε η σύνταξη αναστέλλεται για όσο διαρκεί η απασχόληση. ΚΕ.Π.Ε.Α./Γ.Σ.Ε.Ε.
- Θεσπίστηκε πόρος υπέρ e-ΕΦΚΑ (μη ανταποδοτικός) επί των αποδοχών των εργαζόμενων συνταξιούχων. Ο πόρος έχει οριστεί στο 10% επί των ασφαλιστέων αποδοχών, με οδηγίες εφαρμογής μέσω εγκυκλίων e-ΕΦΚΑ (και απεικόνιση στην ΑΠΔ). Forin+1
- Υποχρεωτική δήλωση απασχόλησης πριν την ανάληψη εργασίας στην ηλεκτρονική πλατφόρμα e-ΕΦΚΑ. Η παράλειψη επιφέρει διοικητική κύρωση ίση με 12 μηνιαίες συντάξεις (κύριες και επικουρικές). ΚΕ.Π.Ε.Α./Γ.Σ.Ε.Ε.+1
- Οι εγκύκλιοι e-ΕΦΚΑ 2024 εξειδικεύουν τον πόρο 10% για μισθωτούς και μη μισθωτούς συνταξιούχους και τον τρόπο παρακράτησης. Taxheaven+1
Σημείωση: Το πλήρες κείμενο του Ν. 5078/2023 (άρθρο 114) είναι διαθέσιμο από τον e-ΕΦΚΑ. e-ΕΦΚΑ
Η ειδική διαδικασία για συνταξιούχους ναυτικούς: επιστροφή Ναυτικού Φυλλαδίου
Για να επανέλθει συνταξιούχος στη θαλάσσια εργασία απαιτείται επιστροφή Ναυτικού Φυλλαδίου (αν είχε παραδοθεί με τη συνταξιοδότηση) και σειρά τυπικών προϋποθέσεων.
Κύρια σημεία:
- Όριο ηλικίας: μέχρι 65 ετών. Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών
- Αρμόδιοι φορείς: Υπουργείο Ναυτιλίας & Νησιωτικής Πολιτικής / Διεύθυνση Ναυτικής Εργασίας και ΝΑΤ. Κατάθεση αίτησης σε ΚΕΠ ή ΝΑΤ. Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών
- Απαραίτητη βεβαίωση από Γ.Ε.Ν.Ε. ότι δεν προσφέρεται για ναυτολόγηση εν ενέργεια ναυτικός της ειδικότητας του συνταξιούχου (ώστε να μην στερηθεί θέση ένας ενεργός ναυτικός). Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών
- Χρόνος διεκπεραίωσης: ενδεικτικά έως 2 μήνες, χωρίς κόστος. Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών
- Σε ειδικές περιπτώσεις χρειάζονται επιπλέον δικαιολογητικά (π.χ. οικογενειακή κατάσταση, ιατρικές γνωματεύσεις όπου απαιτείται). Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών
Χρήσιμες συμπληρωματικές διαδικασίες: έκδοση/αντίγραφο Ναυτικού Φυλλαδίου από gov.gr/Μητρώο Διαδικασιών. Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών+1
Ιατρική καταλληλότητα και πιστοποιητικά STCW
Η επανένταξη στη θαλάσσια εργασία προϋποθέτει ισχύον Πιστοποιητικό Υγείας Ναυτικού από εγκεκριμένο ιατρό και σε ισχύ πιστοποιητικά STCW.
- Ιατρικό πιστοποιητικό: κατά κανόνα ισχύει έως 2 έτη (εκτός ειδικών περιπτώσεων). Η ευρωπαϊκή οδηγία αναφέρει ανώτατη ισχύ 2 ετών, 1 έτος για κάτω των 18, 6 έτη για πιστοποίηση διάκρισης χρωμάτων. European Union
- STCW refresher/revalidation: για πυρασφάλεια, σωστικά κ.λπ. απαιτείται επανεκπαίδευση ανά 5ετία ή τεκμηρίωση πρόσφατης θαλάσσιας υπηρεσίας, ανάλογα με την ισχύουσα πολιτική. Professional Yacht Training USA
- Πρακτική σημείωση για Ελλάδα/Κύπρο: οδηγός STCW/GMDSS για τουριστικά σκάφη με ενότητες ισχύος και επανεπιβεβαίωσης διαθέσιμος στο konne.gr.
Πριν την τοποθέτηση, βεβαιώσου ότι:
- Τα Basic/Advanced Fire Fighting, Personal Survival Techniques, Medical First Aid/Medical Care είναι εν ισχύ.
- Έχεις ιατρικό πιστοποιητικό σύμφωνα με τις προδιαγραφές της ΔΝΕ/ΥΝΑΝΠ. Gov.gr
Απασχόληση και αμοιβές: εμπορικά, yachting, cruise
Η αγορά απορρόφησης για συνταξιούχους που επιστρέφουν:
- Εμπορική ναυτιλία: επιλεκτικές τοποθετήσεις σε ειδικότητες με έλλειψη εμπειρίας, κυρίως σε βραχυπρόθεσμα συμβόλαια ή ως relief.
- Yachting: αυξημένη εποχική ζήτηση σε Ελλάδα. Ρόλοι όπως Chief Engineer, Captain σε μικρότερα σκάφη, ή as-needed συμβόλαια για παραδόσεις/μεταφορές.
- Cruise: slots σε τεχνικές υπηρεσίες ή ως temporary officers, συχνά με αυστηρά medical/insurance κριτήρια ηλικίας.
Σημαντικό: κάθε εταιρεία έχει δικά της age/insurance limits και απαιτήσεις recency. Εξέτασε το policy του στόλου πριν αποδεχθείς θέση.
Ασφάλιση, πόρος 10% και δηλώσεις στον e-ΕΦΚΑ
- Δήλωση απασχόλησης: γίνεται πριν από την ανάληψη εργασίας μέσω της πλατφόρμας e-ΕΦΚΑ. ΕΦΚΑ
- Πόρος 10% υπέρ e-ΕΦΚΑ: παρακρατείται επί των ασφαλιστέων αποδοχών. Για μισθωτούς αποδίδεται μέσω ΑΠΔ από τον εργοδότη, για μη μισθωτούς καταβάλλεται αυτοτελώς με οδηγίες e-ΕΦΚΑ. Forin+1
- Κυρώσεις μη δήλωσης: διοικητική κύρωση ίση με 12 μηνιαίες συντάξεις. ΚΕ.Π.Ε.Α./Γ.Σ.Ε.Ε.
Ειδικό για ναυτικούς: πριν την ναυτολόγηση, πρέπει να έχει ολοκληρωθεί η επιστροφή Ναυτικού Φυλλαδίου και να πληρούνται οι προϋποθέσεις ΔΝΕ/ΝΑΤ. Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών
Πλεονεκτήματα – κίνδυνοι – ρεαλιστικές προσδοκίες
Πλεονεκτήματα
- Δυνατότητα αξιοποίησης εμπειρίας σε ρόλους relief, mentoring, short contracts.
- Καμία περικοπή 30% στη σύνταξη· μόνο πόρος 10% επί των αποδοχών. ΚΕ.Π.Ε.Α./Γ.Σ.Ε.Ε.+1
- Συνδυασμός εισοδήματος και διατήρησης σύνταξης, υπό δήλωση και σωστή ασφάλιση. ΕΦΚΑ
Κίνδυνοι
- Απόρριψη τοποθέτησης λόγω ηλικιακών/ιατρικών περιορισμών ή ασφαλιστικών όρων.
- Καθυστέρηση στη διεκπεραίωση για επιστροφή φυλλαδίου και πιστοποιητικών. Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών
- Βαριές κυρώσεις αν δεν δηλωθεί έγκαιρα η απασχόληση. ΚΕ.Π.Ε.Α./Γ.Σ.Ε.Ε.
Ρεαλιστικές προσδοκίες
- Πιο συχνά βραχυχρόνια συμβόλαια, ρόλοι “κλειδιά” όπου η εμπειρία κάνει διαφορά.
- Στο yachting, υψηλή ζήτηση σε αιχμές σεζόν αλλά αυστηρός προέλεγχος medical/competence.
Βήμα–βήμα: checklist επιστροφής στη θάλασσα
- Έλεγχος ηλικίας και επιλεξιμότητας για επιστροφή φυλλαδίου (έως 65). Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών
- Αίτηση στο ΝΑΤ/ΚΕΠ για επιστροφή Ναυτικού Φυλλαδίου και βεβαίωση Γ.Ε.Ν.Ε. Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών
- Ανανεωμένο ιατρικό πιστοποιητικό και έλεγχος ισχύος οφθαλμολογικού/χρωματοψίας. European Union
- Έλεγχος STCW και τυχόν refresher (firefighting, survival, medical). Professional Yacht Training USA
- Δήλωση απασχόλησης στον e-ΕΦΚΑ πριν την ανάληψη εργασίας. ΕΦΚΑ
- Επιβεβαίωση παρακράτησης πόρου 10% και ασφάλισης μισθωτού/μη μισθωτού. Forin+1
- Υπογραφή σύμβασης/ναυτολόγηση και τήρηση φακέλου εγγράφων.
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
Χρειάζεται ακόμα να δεχθώ περικοπή 30% στη σύνταξη;
Όχι. Από 1/1/2024 δεν εφαρμόζεται η περικοπή 30%. Αντ’ αυτής προβλέπεται πόρος 10% υπέρ e-ΕΦΚΑ επί των αποδοχών. Εξαίρεση: κάτω των 62 που εργάζονται σε φορέα Γενικής Κυβέρνησης έχουν αναστολή σύνταξης για όσο διάστημα εργάζονται. ΚΕ.Π.Ε.Α./Γ.Σ.Ε.Ε.+1
Πρέπει να δηλώσω κάπου ότι θα δουλέψω; Τι γίνεται αν δεν το κάνω;
Ναι, στον e-ΕΦΚΑ πριν την ανάληψη. Η μη δήλωση επιφέρει κύρωση ίση με 12 μηνιαίες συντάξεις. ΚΕ.Π.Ε.Α./Γ.Σ.Ε.Ε.+1
Υπάρχει όριο ηλικίας για να ξαναβγώ στη θάλασσα;
Ναι, για την επιστροφή Ναυτικού Φυλλαδίου προβλέπεται όριο 65 ετών. Επιπλέον, ισχύουν medical/insurance περιορισμοί ανά εταιρεία. Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών
Τι ισχύει για το ιατρικό πιστοποιητικό;
Κατά κανόνα ισχύει έως 2 έτη, με ειδικές εξαιρέσεις. Η διάκριση χρωμάτων έχει άλλη ισχύ. Προγραμμάτισε έγκαιρα τον έλεγχο. European Union
Χρειάζεται STCW refresher;
Ναι, για σωστικά/πυροσβεστικά συνήθως ανά 5ετία, εκτός αν καλύπτεται από πρόσφατη θαλάσσια υπηρεσία βάσει ισχύουσας πολιτικής. Professional Yacht Training USA
Σε ποιους κλάδους υπάρχουν οι περισσότερες πιθανότητες;
Εποχικά στο yachting, relief σε εμπορικά, επιλεκτικά σε cruise και offshore, αναλόγως προϋπηρεσίας και medical/insurance όρων.
Checklist Επιστροφής στη Θάλασσα για Συνταξιούχους Ναυτικούς
Βήμα-βήμα, έγγραφα και δηλώσεις που χρειάζονται πριν τη ναυτολόγηση
Βασικά Βήματα
□ Έλεγχος ηλικίας/επιλεξιμότητας για επιστροφή Ναυτικού Φυλλαδίου.
□ Αίτηση σε ΝΑΤ/ΚΕΠ για επιστροφή Ναυτικού Φυλλαδίου και τυχόν βεβαιώσεις/γνωματεύσεις.
□ Έκδοση/ανανέωση Ιατρικού Πιστοποιητικού Ναυτικού από εγκεκριμένο ιατρό.
□ Έλεγχος ισχύος STCW και τυχόν refresher (π.χ. PST, AFF, Medical First Aid/Medical Care).
□ Συγκέντρωση εγγράφων ταυτότητας, διαβατηρίου, ναυτικού φυλλαδίου, πιστοποιητικών.
□ Δήλωση απασχόλησης ως συνταξιούχου στον e-ΕΦΚΑ πριν την ανάληψη εργασίας.
□ Επιβεβαίωση παρακράτησης πόρου 10% υπέρ e-ΕΦΚΑ στις αποδοχές (συνεννόηση με εργοδότη).
□ Έλεγχος τυχόν περιορισμών εταιρείας/ασφαλιστηρίου (age/insurance limits).
□ Υπογραφή σύμβασης/ναυτολόγηση και καταχώριση στο ημερολόγιο υπηρεσίας.
□ Διατήρηση αντιγράφων και ηλεκτρονικού φακέλου με όλα τα δικαιολογητικά.
| Τι κάνω | Πού απευθύνομαι |
|---|---|
| Έλεγχος ηλικίας/επιλεξιμότητας | ΝΑΤ/ΔΝΕ, Μητρώο Διαδικασιών |
| Αίτηση επιστροφής Ναυτικού Φυλλαδίου | ΚΕΠ ή ΝΑΤ |
| Ιατρικό πιστοποιητικό | Εγκεκριμένος ιατρός/φορέας |
| STCW refresher/revalidation | ΚΕΣΕΝ/εγκεκριμένα κέντρα |
| Δήλωση απασχόλησης | e-ΕΦΚΑ πλατφόρμα |
| Ναυτολόγηση/σύμβαση | Εταιρεία/Πράκτορας |
Πώς βοηθά το konne.gr
- Έλεγχος φακέλου πιστοποιητικών και roadmap revalidation για STCW.
- Προγραμματισμός ιατρικού με συνεργαζόμενους ιατρούς.
- Προώθηση σε στόλους που απορροφούν συνταξιούχους σε relief/short contracts.
- CV & LinkedIn για προφίλ αξιοπιστίας και εμπειρίας.
- Υποστήριξη στη δήλωση e-ΕΦΚΑ και ενημέρωση για πόρο 10%.
Υπολογιστής φόρου 10% e-ΕΦΚΑ
Υπολογιστής φόρου 10% e-ΕΦΚΑ
Εισάγετε τις ακαθάριστες μηνιαίες αποδοχές (€) για να υπολογιστεί ο φόρος 10% και το ποσό μετά την παρακράτηση.
Πηγές
- Ν. 5078/2023, άρθρο 114: κατάργηση περικοπής 30%, θεσμοθέτηση πόρου, υποχρεωτική δήλωση, κύρωση 12 συντάξεων. ΚΕ.Π.Ε.Α./Γ.Σ.Ε.Ε.+1
- Εγκύκλιοι e-ΕΦΚΑ 2024: εφαρμογή πόρου 10% και απεικόνιση στην ΑΠΔ. Forin+1
- Δήλωση απασχόλησης συνταξιούχων: επίσημη πλατφόρμα e-ΕΦΚΑ. ΕΦΚΑ
- Επιστροφή Ναυτικού Φυλλαδίου για επανάληψη επαγγέλματος, όριο ηλικίας 65, Γ.Ε.Ν.Ε. βεβαίωση. Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών
- Ιατρικό πιστοποιητικό ναυτικών: ευρωπαϊκή κατευθυντήρια για ισχύ. European Union
- STCW revalidation/refresher: ενδεικτικές απαιτήσεις 5ετίας. Professional Yacht Training USA
- STCW/GMDSS οδηγός (konne.gr) για Ελλάδα/Κύπρο. Konne
